Ντόρα Πάλλη

Υποψήφια Βουλευτής Νοτίου Τομέα Αθηνών (Β3)

Βούλα Ζυγούρη Ολυμπιονίκης πάλης, ΓΓ Συλλόγου Ελλήνων Ολυμπιονικών

Βούλα-Ζυγούρη-Ολυμπιονίκης-πάλης

Οριοθέτηση παραμέτρων

Η σχολική βία γενικά και ο εκφοβισμός ειδικότερα, δεν είναι ένα φαινόμενο που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια ούτε, πολύ περισσότερο, ένα φαινόμενο που μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιφανειακές δράσεις.

Φυσικά δεν αφορά μόνο την εκπαιδευτική κοινότητα και απαιτεί ολιστική παρέμβαση μέσα στο περιβάλλον που εκδηλώνεται, εν προκειμένω: στο σχολείο, την τάξη, το διδακτικό προσωπικό, τους μαθητές και τους γονείς.

Ως εκφοβισμός ορίζεται η απρόκλητη, εσκεμμένη και επαναλαμβανόμενη επιθετική συμπροφορά έναντι σε όποιον εκλαμβάνεται ως σωματικά ή ψυχολογικά αδύναμος. Δεν πρέπει να συγχέεται με γενικότερες βίαιες συγκρούσεις όπως συγκρούσεις ανάμεσα σε μέρη με ίση δύναμη ή κοινό θυμό ή με διάφορα δυναμικά παιχνίδια.

Οι πλέον πρόσφατες ανασκοπήσεις των ερευνών, έχουν επισημάνει την ανάγκη να αυξηθεί ο αριθμός  των προγραμμάτων παρέμβασης, σε όλα αυτά τα παραπάνω επίπεδα διότι καταδεικνύεται από αυτές η θετική συσχέτιση που υπάρχει, ανάμεσα στην ένταση και την διάρκεια των εφαρμοζόμενων προγραμμάτων και την μείωση της έκτασης φαινομένου.

Επίσης, καταδεικνύεται η ιδιαίτερη βαρύτητα στην χρήση μη τιμωρητικών μεθόδων διαχείρισης των περιστατικών εκφοβισμού, στο πλαίσιο των οποίων εντάσσεται και ο αθλητισμός.

 

Ολιστική παρέμβαση στην βία

Ένα ισχυρό αντίδοτο στον εκφοβισμό είναι η καλλιέργεια των αξιών που ο αθλητισμός και ο Ολυμπισμός πρεσβεύουν, καλλιεργούν και μεταφέρουν στην καθημερινή ζωή. Ειδικότερα ο αθλητισμός, έχει την δυναμική να αποτελέσει ολιστική παρέμβαση στο φαινόμενο διότι μπορεί να βοηθήσει αποτελεσματικά την πρόληψη και την θεραπεία του σε όλα τα επίπεδα και τις μορφές που συναντάται.

Δηλαδή, μπορεί να βοηθήσει τόσο τα θύματα όσο και τους δράστες επιδρώντας σε τρία επίπεδα: σε ψυχολογικό – συναισθηματικό, σε κοινωνιολογικό αλλά και σε βιολογικό επίπεδο.

Εδώ, αξίζει να σημειωθεί ότι τα επίπεδα αυτά δεν είναι αυτόνομα αλλά αλληλοεπηρεάζονται στα διάφορα στάδια της εξέλιξης της προσωπικότητας και της κοινωνικοποίησης των ατόμων. Συνακόλουθα, η επίδραση σε ένα επίπεδο – το βιολογικό κυρίως – συνεπάγεται αλλαγές στα υπόλοιπα.

Η ενασχόληση με τον αθλητισμό είναι ένα άμεσο, αποτελεσματικότατο και χωρίς καμία παρενέργεια μέτρο που μπορούμε να λάβουμε για να δώσουμε ριζική λύση σε όσα πρόβλημα των νέων σχετίζονται με την διαχείριση των συναισθημάτων, του θυμού και της επιθετικότητας.

 

Η συμβολή σε ψυχολογικό – συναισθηματικό επίπεδο

Η συμβολή σε ψυχολογικό – συναισθηματικό επίπεδο γίνεται εύκολα αντιληπτή αφού (όσον αφορά τον εκφοβιζόμενο): ο αθλητισμός τονώνει την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση οδηγώντας στην υιοθέτηση ενεργητικής συμπεριφοράς από τα άτομα που δέχονται εκφοβισμό. Εδραιώνει δηλαδή μια θετική στάση ζωής που ορίζεται ως ¨ αποθυματοποίηση¨, η οποία συντελεί στην ανατροπή των παθητικών συναισθημάτων και της σιωπηρής αποδοχής των εκφοβιστικών καταστάσεων από τα θύματα.

Στον αντίποδα (όσον αφορά τον εκφοβιστή), ο αθλητισμός αποδομεί τα εσφαλμένα πρότυπα συμπεριφοράς όπως ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, η μισαλλοδοξία και η παραβατικότητα, ενισχύοντας την φιλία, την αποδοχή, την συνεργασία, την ομαδικότητα, και την άμιλλα.

Επιπλέον, ως διαρκής διαδικασία διαχείρισης των καταστάσεων της νίκης και της ήττας παίζει καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση του ψυχισμού, ειδικά των εφήβων, επειδή προάγει την ενσυναίσθηση, δηλαδή την συναισθηματική ταύτιση με την ψυχική κατάσταση ενός άλλου ατόμου, και την κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων του. Το στοιχείο αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για τις περιπτώσεις όπου ο εκφοβιστής είναι επιθετικός από την φύση του, χαρακτηρίζεται από έλλειψη ενσυναίσθησης και θεωρεί τον εκφοβιζόμενο ως προσωπική καταξίωση και σημάδι υπεροχής έναντι των άλλων.

Τέλος, οι εκφοβιστές στην πλειονότητά τους, είναι άτομα που προσπαθούν να κρύψουν πίσω από τη μάσκα του εκφοβισμού τη δική τους χαμηλή αυτοεκτίμησή τους ή άτομα που έχουν και εκείνα βιώσει την θέση του θύματος. Εκφοβίζοντας άλλους αποκτούν μια αλλοιωμένη αίσθηση ελέγχου, δύναμης και εξουσίας αφού ένα κομμάτι τους αναγνωρίζει το πόσο αρνητική είναι αυτή τους η συμπεριφορά, ένα άλλο τους κομμάτι όμως είτε νιώθει δικαίωση. Η εσωτερική αυτή μάχη αυξάνει τα επίπεδα του στρες και οδηγεί σε επιπλέον συμπεριφορές εκφοβισμού. Επιπροσθέτως, δημιουργεί μια αλλοιωμένη εικόνα αυτοπεποίθησης.

Και σε αυτή την περίπτωση η αύξηση της ενδογενούς αυτοπεποίθησης που επέρχεται από την άθληση είναι καταλυτική για την αλλαγή της συμπεριφοράς και την ανάταξη του ψυχισμού.

 

Η συμβολή σε κοινωνιολογικό επίπεδο

Ο Αθλητισμός αποτελεί μέθοδο κοινωνικής και ηθικής εκπαίδευσης των πολιτών. Προάγοντας  από την μια πλευρά, την πρωτοβουλία σε συνδυασμό με τον σεβασμό σε ηθικούς και φυσικούς κανόνες και από την άλλη, την κοινωνική ενσωμάτωση σε συνδυασμό με την αλληλοεκτίμηση, δημιουργεί μηχανισμούς αυτοελέγχου δηλαδή εσωτερικές διαδικασίες ελέγχου των συναισθημάτων. Αυτό ισχύει τόσο για τους δράστες όσο και για τα θύματα οδηγώντας και τις δύο ομάδες σε ομαλότερη κοινωνικοποίηση.

Ουσιαστικά είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας παράγονται κοινωνικά προϊόντα όπως η ηθική διαπαιδαγώγηση των ατόμων, η εξάλειψη των συγκρούσεων που απορρέουν από την διαφορετικότητα και η αποδοχή.

Διότι, δημιουργεί έντονα κοινά βιώματα τα οποία εν συνεχεία μπορούν να υπερισχύσουν κάθε ιδιαιτερότητας ώστε να γεφυρωθούν χάσματα και να αρθούν κοινωνικοί αποκλεισμοί.

 

Η συμπεριφορά έχει βιολογικό υπόβαθρο

Αυτό όμως που δεν γίνεται εκ πρώτης όψεως αντιληπτό είναι το πόσο σημαντική συμβολή του αθλητισμού σε βιολογικό επίπεδο στην αντιμετώπιση του εκφοβισμού.

Διότι η συμπεριφορά – είτε παθητική, είτε επιθετική, είτε απόλυτα ισορροπημένη – διαθέτει βιολογικό υπόβαθρο. Πιο συγκεκριμένα, η προσωπικότητα του δράστη αλλά και του θύματος είναι αποτέλεσμα της παρουσίας ή της απουσίας ορμονών και άλλων ενδογενών ουσιών στον οργανισμό τους.

Η επιθετική συμπεριφορά και οι βίαιες παρορμήσεις συσχετίζονται με χαμηλό επίπεδο κορτιζόλης (ορμόνης με αγχολυτική δράση) και υψηλό επίπεδο αδρεναλίνης ενώ η έντονη παθητικότητα με διαταραχή στα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών και ακόμα υψηλότερο επίπεδο αδρεναλίνης.

Ο άθληση, ειδικά η έντονη, έχει την δυνατότητα να ρυθμίσει τις καταστάσεις ανισορροπίας στο ορμονικό σύστημα δρώντας αφενός ¨πυροσβεστικά¨ και αφετέρου εδραιώνοντας μόνιμους μηχανισμούς που ρυθμίζουν τα συναισθήματα.

 

Συμπεράσματα  

Η άσκηση αποτοξινώνει σωματικά και ψυχικά. Μπορεί να δράσει καταλυτικά στον θύτη, ελέγχοντας τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του (θυμός και επιθετικότητα). Ομοίως, επιδρά και στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του θύματος (άγχος και κατάθλιψη).

Και στις δύο περιπτώσεις, επέρχεται βελτίωση στη συμπεριφορά των ατόμων όταν ασχολούνται με τα αθλήματα τα οποία διαθέτουν την κατάλληλη ένταση, την διάρκεια, μορφή διεξαγωγής και παιδαγωγικό σύστημα. Πολύ ικανοποιητικά θεωρούνται στον τομές αυτό τα αθλήματα της αναμέτρησης με κορυφαία την πάλη και το τζούντο.

0 comments

By